ویژگی‌های نقاشی‌های ایرانی

با شنیدن نام نقاشی‌های ایرانی اسم چه کسانی در ذهن شما تداعی می‌شود؟ کمال الملک - فرشچیان - رضا عباسی و ...

نقاشی‌های ایرانی خصوصا نگارگری که یک نمونه بسیار خاصی از  هنرنمایی مردمان پارس به حساب می‌آید در جهان بسیار مشهور است. نگارگری که به اشتباه مینیاتور نامیده می‌شود شامل مکتب های مختلفی مثل مکتب هرات مکتب اصفهان و ... می‌شود که هرکدام ویژگی‌های خاص خودش را دارد.

مینیاتور به معنای نقاشی کوچک است که در واقع  چون نگارگری بسیار اندازه کوچکی دارد به اشتباه به این اسم نامیده شده ولی  فلسفه نگارگری به شرح زیر است .

در عقاید ایرانیان عالمی وجود دارد به نام عالم مُثل که به نظریه تمثیل غار برمی‌گردد. عالم مثل عالمی است که خیر مطلق در آن وجود دارد و هر چیزی که در دنیای ما وجود دارد سایه‌ای از عالم مثل است. به همین خاطر در نگارگری فرض بر این است که عالمی که نقاشی می‌شود عالم مثل است و به همین خاطر با نقاشی‌های رئال غرب بسیار متفاوت است برای مثال در نگارگری به هیچ وجه پرسپکتیو رعایت نمی‌شود، و در یک اثر می‌توان زاویه‌های دید مختلفی را همزمان داشت،.

در اثری مثل برگ‌هایی از حافظ که توسط نگارگران نگارگری شده می‌توان خانه‌ای دید که مخاطب هم می‌تواند سقف یا بالای خانه را ببیند هم داخل حیاط و هم حتی داخل خانه. که نشان می‌دهد نگارگران ایرانی به رعایت پرسپکتیو اعتقادی نداشتند. تنها در برخی از نگارگری‌ها پرستپکیتو توصیفی رعایت می‌شد.

دراین مقاله به پرسپکتیو توصیفی، تاریخ مینیاتور ایران، ویژگی‌های مینیاتور ایرانی و مینیاتور زیبای ایرانی را کجا ببینیم؟ خواهیم پرداخت. اگر خودتان نیز بخواهید در این زمینه با کاهش هزینه تولید محتوا انجام دهید، پیشنهاد ما انتخاب سایت رایا مارکتینگ می‌باشد.

نقاشی های ایرانی

پرسپکتیو توصیفی چیست؟

در نقاشی‌های ایرانی که از روی آنها نقالی می‌شده یا این که نقاشی قهوه‌خانه‌ای بودند تصاویر نظم خاصی داشتند. شخصیت‌های داستان که از اهمیت بیشتری داشتند بزرگ‌تر و با اغراق بیشتری در مرکز صفحه نقاشی می‌شدند و بقیه شخصیت‌ها که از اهمیت کمتری برخوردار بودند در حاشیه‌ی صفحه و با اندازه کوچک تر.

ادر اثر عروج حضرت محمد (ص) که توسط نگارگر چیره‌دست مشهور سلطان محمد نگارگری شده حضرت محمد در مرکزی‌ترین نقطه‌ی صفحه قرار دارد و در حالت دورانی که در کل اثر وجود دارد حضرت محمد در مرکز هستند .

در مورد صورت‌ها و آدم‌هایی که نگارگری شده‌اند نیز شک‌هایی وجود دارد. یک این که قیافه این آدم‌ها شبیه آدم‌های مغولی هستند که برخی گفتند به دلیل جنگ‌های آن زمان و ورود مغول‌ها به ایران بوده و برخی دیگر می‌گویند که شبیه مغول‌ها نیستند و نگارگران ایرانی تنها برای برهم زدن عادت و این که حتی آدم‌ها در عالم مثل شکل دیگری هستند این گونه نقاشی کشیدند.

این سبک تا زمانی ادامه داشت که نقاشان ایرانی به کشورهای دیگر سفر نکرده بودند و از شیوه‌های جهانی نقاشی بی خبر بودند تا این که کمال الملک به اروپا سفر کرد و سوغاتی این سفر شاهکارهایی بود که ایشان در زمینه نقاشی از خود به جای گذاشتند.

به شما پیشنهاد می‌کنیم مقاله "تولید محتوا برای نقاشی‌های ایرانی" را نیز مطالعه کنید تا در این زمینه دید قوی و کاملی به‌دست آورید.

نقاشی های ایرانی

تاریخ مینیاتور ایران

ذوق هنر ایرانیان به عصر غار برمی‌گردد، چند هزار سال پیش که هنوز هم نمایش صحنه‌های شکار در لرستان، سیلک و دیگر محوطه های باستانی باستانی مشهود است. پس از هجوم مغولان، نقاشی مینیاتوری (Miniature Painting) در ایران تحت تأثیر شرق آسیا قرار گرفت که در چهره آنها کاملاً مشهود است. اگرچه ایرانیان تکنیک‌ها و مضامین خاص خود را توسعه دادند. مینیاتور از قرن سیزدهم شروع به تبدیل شدن به یک سبک برجسته کرد و در قرن‌های 15 و 16 به اوج خود رسید. و فوری مینیاتور ایرانی در میان سایر مینیاتورهای اسلامی به خصوص مینیاتور عثمانی در ترکیه و مینیاتور مغول در شبه قاره هند رواج پیدا کرد.

در دوره اسلامی که مینیاتور ایرانی رونق چشمگیری پیدا کرد، مکاتب مستقل مختلفی به وجود آمدند که هر یک نمایانگر ویژگی‌های منحصر به فردی بود. از معروف‌ترین آنها می‌توان به مدرسه تبریز، مدرسه بغداد، مدرسه شیراز و مدرسه مظفریان اشاره کرد. بسیاری از داستان‌ها و اشعار کهن ایرانی از فردوسی، سعدی، نظامی و حافظ توسط هنرمندان بزرگ این دوره به صورت مینیاتوری زیبا به تصویر کشیده شده‌است. سیر تحول مینیاتور ایرانی در اواخر دوره صفویه در ایران توقف پیدا کرد، زیرا شاهان صفوی مجذوب سبک‌های غربی شدند و این هنر وارد عصر جدیدی شد.

 

ویژگی‌های مینیاتور ایرانی

مینیاتور یک اصطلاح فرانسوی به معنای ماکت کوچک طبیعت می‌باشد، اما مینیاتور نقاشی‌های ایرانی با آنچه در شرق آسیا و اروپا به آن مینیاتور می‌گویند دارای تفاوت‌های اساسی است. در واقع تنها شباهت مينياتور ايراني با مينياتورهاي چين، ژاپن و اروپا در مقياس كم است. همچنین ویژگی‌های خاص دیگری در مورد مینیاتور ایرانی موجود است. اولین مورد جزییات ظریف و غنی آن علیرغم اندازه کوچک است، هیچ جزئیات جزئی از دست هنرمند نگذشته است که چشم هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند، برخی از نقاشی‌ها به قدری ظریف هستند که برای دیدن زیبایی‌های جزئی آن نیاز به ذره بین دارید.

ویژگی‌های مینیاتور ایرانی

دومین ویژگی این می‌باشد که در مینیاتور ایرانی از تکنیک پرسپکتیو استفاده نشده، فقط عناصر روی یک سطح صاف روی هم قرار دارند. علاوه بر این‌ها، مینیاتور در ایران نه تنها مربوط به یک اثر هنری جداگانه است، بلکه به برخی تصویرسازی‌ها برای نسخه‌های خطی ایرانی نیز اشاره دارد، مثلاً در حاشیه کتاب‌های شعر. این نوع هنر از آغاز قرن چهاردهم رایج شد، کتاب‌های دست‌نویس با صحنه‌هایی از شکار، میدان‌های جنگ و جشن‌ها آراسته شدند.

از ویژگی‌های هنر ایرانی که در نقاشی‌های سبک مغول نیز به چشم می‌خورد، می‌توان ظرافت‌ها، ترکیب‌بندی‌های تزئینی و خطوط کوتاه ظریف را برشمرد. سبک نقاشی‌های ایرانی خطی است و ابعادی نیست. هنرمندان این رشته خلاقیت (Creativity) و اصالت خاصی از خود نشان داده‌اند. هنرمندان دربار سلطنتی مغول نه تنها از تکنیک‌ها بلکه مضامین ایرانی را نیز ارج نهادند. بخشی از کار آنها تصویرسازی شاهکارهای ادبی ایران از جمله شاهنامه فردوسی بود. در میان مضامین، پرتره گرایی بسیار مورد توجه بود. بر خلاف مدارس بغداد و مغول آثار بیشتری از مدرسه هرات باقی مانده‌است. بنیانگذاران سبک نقاشی به نام مکتب هرات، اجداد تیمور بوده‌اند و نام این مدرسه از محل تأسیس آن گرفته شده‌است.

 

مینیاتور زیبای ایرانی را کجا ببینیم؟

مینیاتور ایرانی با کتاب و مقاله آغاز کرد. با این حال، بعداً راه خود را برای طراحی دیوارهای ساختمان‌های باشکوه پیدا کرد. در دوران امپراتوری اشکانی و ساسانی در دوران پیش از اسلام، دیوارهای کاخ‌های شاهان با هنر مینیاتور تزیین می‌شد، اما متأسفانه چیزی از این بناها باقی نمانده‌است. در دوران اسلامی که هنر مینیاتور شکوفا شد، پادشاهان صفوی توجه خاصی به هنر مینیاتور داشتند و به همین دلیل بسیاری از بناهای تاریخی این دوره با نقاشی‌های رنگارنگ حیرت‌انگیز ایرانی زیبا شده‌اند که می‌توانید در سفر ایران از آن دیدن کنید.

مینیاتور زیبای ایرانی را کجا ببینیم؟

از آنجایی که اصفهان در زمان صفویه پایتخت ایران بود، این شهر بهترین مکان برای دیدن مینیاتور ایرانی است. چهل ستون، عالی قاپو، هشت بهشت، بازار قیصریه اصفهان. خانه بروجردی در کاشان و چهل ستون در قزوین بهترین نمونه های مینیاتور ایرانی در ایران است. اصفهان به خاطر شاهکارهای معماری اسلامی شهرت دارد و در تمامی تورهای ایرانگردی گنجانده شده است. اگر به هنر و به‌ویژه مینیاتور ایرانی علاقه‌مند هستید، اکیداً پیشنهاد می‌کنیم از موزه ملی ایران در تهران دیدن کنید که در آن آثار باستانی مختلفی مانند سفال، منسوجات و خوشنویسی خشتی مربوط به دوران پس از اسلام ایران وجود دارد.

 

آیا می‌توانیم مینیاتور ایرانی را به عنوان سوغات بخریم؟

مینیاتور ایرانی راه درازی را طی کرده‌است تا بر روی تصاویری که از لایه نازکی ساخته شده‌اند نقاشی شود. هنوز هنرمندانی هستند که مکاتب مینیاتوری را دنبال می‌کنند و هنرهای زیبایی خلق می‌کنند که شایسته قدردانی است. قیمت بسته به مهارت هنرمند، کیفیت کار، اندازه و همچنین تم مینیاتور متفاوت است. بیشتر گردشگران با دیدن نقاشی‌های ایرانی در مغازه‌ها به وجد می‌آیند و با دقت به آثار هنرمندان ایرانی در کارگاه‌های خود نگاه می‌کنند تا بهترین سوغاتی‌ها را انتخاب و خریداری کنند. آثار مینیاتوری ایرانی را می‌توانید نه تنها به عنوان تابلوی دیواری بلکه بر روی اشیاء مختلف مانند ظروف تزئینی خریداری کنید که ارزش آن را بیشتر می‌کند.

در شهرهای مختلف بازارهای سنتی و مدرن متفاوتی وجود دارد که به صنایع دستی (Handicrafts) و آثار هنری بسیار معروف هستند. می‌توانید از راهنمای تور خود در مورد این بازارها بپرسید، اما معمولاً به مکان‌های بازدید در برنامه سفر شما نزدیک هستند.

آیا می توانیم مینیاتور ایرانی را به عنوان سوغات بخریم؟

سخن آخر

نقاشی‌های ایرانی با غنای خود لذت خاصی را بر خلاف هر چیز دیگری به ارمغان می‌آورند. آنها ارتباط گسترده‌ای با داستان‌های حماسی دارند. نقاشی ایرانی یکی از بزرگ‌ترین مکاتب به شمار می‌رود. شکوه و درخشندگی در هیچ فرهنگ دیگری بهتر بیان نشده‌است. آسمان‌های روشن، زیبایی شگفت‌انگیز شکوفه‌های بهاری، و در میان آن‌ها، انسان‌هایی با جامه‌های فاخر و عاشق، شادی‌بخش، از درون مایه‌های کلی نقاشی‌های ایرانی هستند. هنرمندان بیشتر به کلیات توجه داشتند و از جزییات غیر ضروری که در سبک‌های هرات و تبریز استفاده می‌شد، اجتناب می‌کردند. صافی خطوط، بیان سریع احساسات و متراکم شدن موضوعات از ویژگی‌های سبک نقاشی صفوی است. از اواخر دوره صفویه، پرسپکتیو و سایه زنی که برآمده از سبک اروپایی است در نقاشی‌های ایرانی ظاهر شد.

در صورتی‌که قصد داشته‌باشید در زمینه نقاشی‌های ایرانی تولید محتوا انجام دهید، به شما پیشنهاد می‌کنیم سایت رایا مارکتینگ را انتخاب کنید زیرا با داشتن نویسندگان متخصص، سفارش شما را با بیشترین کیفیت و در کم‌ترین زمان ممکن تحویل خواهند داد.